Recenzje sztuk teatralnych

Wojenne świadectwo i cena prawdy stają się osią monodramu Teatru Polskiego „Prime Time”. Spektakl inspirowany jest wspomnieniami dziennikarza wojennego Waldemara Milewicza. Korespondent relacjonujący najkrwawsze konflikty współczesności traktował dziennikarstwo jak misję: chciał odsłonić prawdziwe oblicze wojny i pokazać, do czego zdolny jest człowiek, gdy przemoc staje się jedyną zasadą jego funkcjonowania.

Adaptacja powieści „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Olgi Tokarczuk w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi staje się punktem wyjścia do refleksji o przemocy wpisanej w codzienność. To ostra diagnoza społecznych mechanizmów: władzy, patriarchatu i ludzkiej obojętności. Teatr im. Jaracza nie opowiada historii dla uspokojenia sumienia – przeciwnie, konsekwentnie je niepokoi. Sztuka nie oskarża bezpośrednio, ale bezlitośnie odsłania niewygodną prawdę.

„Nagle, ostatniego lata” to dramat Tennessee Williamsa z 1957 roku, którego akcja toczy się w latach 30. XX wieku, w Nowym Orleanie – mieście pełnym kontrastów i społecznych napięć na amerykańskim Południu. Sztuka podejmuje temat lobotomii – inwazyjnego zabiegu chirurgicznego mózgu, niegdyś stosowanego w leczeniu ciężkich zaburzeń psychicznych. W dramacie zabieg ten funkcjonuje zarówno dosłownie, jak i symbolicznie – jako sposób na „usunięcie” niechcianych wspomnień, emocji czy niewygodnych prawd. Zamiast zmierzyć się z rzeczywistością, bohaterowie wolą ją wyprzeć – wyciąć z pamięci, jakby była chorobą. Williams pokazuje, jak społeczne i rodzinne mechanizmy przemocy mogą maskować się pod pozorem opieki i racjonalnych decyzji. To opowieść o hipokryzji, manipulacji i przedmiotowym traktowaniu drugiego człowieka. A także o tym, jak cienka granica dzieli troskę od przemocy czy wspomnienie od halucynacji.

Wśród zaproszonych na 45. Warszawskie Spotkania Teatralne gości znalazł się NTGent – miejski teatr działający w Królewskim Teatrze Holenderskim w Gandawie. Spektakl belgijskich twórców „Medea’s children” oparty na micie o Medei to niepokojąca opowieść o przemocy, bezradności i współczesnym świecie widzianym oczami dziecka. Dziecięcy bohaterowie – śledzeni przez kamerę, komentujący i odgrywający historię – stają się jednocześnie świadkami, ofiarami i oprawcami w okrutnej opowieści o świecie dorosłych. W tej niezwykłej teatralnej formie twórcy łączą przestrzeń niewinności z tragiczną narracją, budując poruszające „teatrum w teatrze”. To nie tylko zaskakująca interpretacja tragedii Eurypidesa, ale także bolesna diagnoza świata, który my – dorośli – tworzymy dzieciom, i tego, jak przejmują one nasze emocje oraz wzorce zachowań.

Jak opowiadać o przemocy, by nie odwrócić wzroku? Jak mówić o wojnie, by usłyszeć tych, którzy zostali uciszeni? Spektakl „Ocalone” w reżyserii Mai Kleczewskiej, z Agnieszką Przepiórską w głównej roli, stawia te pytania z niezwykłą siłą. To teatr pamięci – przestrzeń, w której historia staje się krzykiem, żałobą i bezkompromisowym mówieniem prawdy. Grany regularnie w Domu Spotkań z Historią w Warszawie, spektakl zyskał również uznanie na XXXI Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi.