Recenzje sztuk teatralnych

„Mała empiria” to poruszający, intymny spektakl – monodram poświęcony starości i przemijaniu. To swobodnie prowadzona przez Ewelinę Żak opowieść, oparta na eseju Katarzyny Sobczuk, naznaczona ciepłem i osobistym zaangażowaniem aktorki. Postać bohaterki nie jest dana widzowi w gotowej formie – ujawnia się stopniowo, odsłaniając kolejne warstwy doświadczeń życiowych: od lekkości wspomnień po ciężar ciała i zawodność pamięci.

Odwołane spotkanie może niewiele znaczyć. A może uruchomić coś, co odsłania znacznie więcej, niż się wydaje. Sztuka „Cravate Club” Teatru Współczesnego w Warszawie zaczyna właśnie od takiego momentu. I uważnie przygląda się temu, co dzieje się dalej.

W „Trąbce do słuchania” Wrocławskiego Teatru Współczesnego starość nie jest ani cicha, ani przewidywalna. Jest pełna koloru, absurdu i nieposkromionej wyobraźni. Teatr przywraca jej to, co często odbiera społeczeństwo – podmiotowość, energię i prawo do bycia nieoczywistym. Pokazany w ramach Festiwalu Nowe Epifanie w Warszawie spektakl, inspirowany powieścią o tym samym tytule Leonory Carrington, opowiada o starości w sposób rzadki i odważny – jako o przestrzeni wolności, wyobraźni i nieoczywistej siły. Twórcy sięgają po książkę Carrington, przekładając jej oniryczny, przewrotny język na scenę w bardzo barwny i zaskakujący sposób.

W spektaklu dla dzieci „Ciepłe pszczoły, zimne jelenie albo jak się pozbyć dzieci” Teatru Pinokio w Łodzi natura przemawia własnym głosem, a teatr staje się narzędziem uważnego słuchania. Inspirowane książkami Petera Wohllebena „Sekretne życie drzew” przedstawienie ukazuje las jako dynamiczny, złożony system, w którym drzewa komunikują się, wspierają i chronią nawzajem. Ta pełna wyobraźni wizja przeniesiona na scenę tworzy sugestywny i poruszający obraz.

Współczesność coraz częściej nie przynosi odpowiedzi, lecz stawia nas w sytuacji zawieszenia i niepewności. Spektakl „23 i pół godziny” Teatru Współczesnego w Warszawie wpisuje się w ten nurt – to realistyczny dramat, który bada, jak rodzi się wątpliwość i jak potrafi zburzyć to, co wydawało się trwałe.

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza – opowieść o wojnach z Zakonem Krzyżackim, Zbyszku z Bogdańca i jego miłości do Danusi – należą do najbardziej znanych polskich powieści historycznych. W 1960 roku historia ta trafiła na ekran w monumentalnej ekranizacji w reżyserii Aleksandra Forda, słynącej z inscenizacyjnego rozmachu, ale budzącej także kontrowersje przez swój silnie patriotyczny, momentami nacjonalistyczny ton. Spektakl Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie przedstawia tę historię w karykaturalny i bardzo oryginalny sposób. Pokaz odbył się w ramach warszawskiego 17. Festiwalu Nowe Epifanie.

Wojenne świadectwo i cena prawdy stają się osią monodramu Teatru Polskiego „Prime Time”. Spektakl inspirowany jest wspomnieniami dziennikarza wojennego Waldemara Milewicza. Korespondent relacjonujący najkrwawsze konflikty współczesności traktował dziennikarstwo jak misję: chciał odsłonić prawdziwe oblicze wojny i pokazać, do czego zdolny jest człowiek, gdy przemoc staje się jedyną zasadą jego funkcjonowania.

W Teatrze im. Jaracza w Łodzi wystawiana jest „Zamiana” Paula Claudela – dramat o konflikcie dobra i zła, pełen metaforycznych postaci i wyraźnych ideowych przeciwstawień. To spektakl religijno-symboliczny, który nie próbuje wnikać w psychologię postaci. Jego siłą jest klarowność idei, ale słabością – uproszczenie ludzkich motywacji. Dla współczesnego widza, oswojonego z niejednoznacznością i złożonością ludzkiego doświadczenia, sztuka ta może brzmieć nieco zbyt emfatycznie i nienaturalnie.

Adaptacja powieści „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Olgi Tokarczuk w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi staje się punktem wyjścia do refleksji o przemocy wpisanej w codzienność. To ostra diagnoza społecznych mechanizmów: władzy, patriarchatu i ludzkiej obojętności. Teatr im. Jaracza nie opowiada historii dla uspokojenia sumienia – przeciwnie, konsekwentnie je niepokoi. Sztuka nie oskarża bezpośrednio, ale bezlitośnie odsłania niewygodną prawdę.

Co by się stało, gdyby miłość była silniejsza niż śmierć? A może jest? Spektakl Teatru Narodowego „Piekło – Niebo” opowiada o matczynej miłości, odpowiedzialności i sile więzi, która nie zanika nawet po śmierci. Historia matki próbującej powrócić po swej śmierci do syna wciąga widza dzięki muzyce, świetlnym efektom budującym nastrój, humorowi i sugestywnej grze aktorskiej.