Recenzje sztuk teatralnych

Balet „Igraszki miłosne Carmen” w wykonaniu Opery Krakowskiej podejmuje jedną z najbardziej rozpoznawalnych historii repertuaru klasycznego, która od lat obrasta w kolejne interpretacje i nie traci swojej siły oddziaływania. To opowieść o napięciach między uwodzeniem, dominacją i pragnieniem wolności, wciąż aktualna, ponieważ odsłania mechanizmy pragnień, które potrafią przejąć władzę nad człowiekiem.

Między rytuałem a ciałem, między wspólnotą a indywidualnością – w tym napięciu rozgrywa się balet „Requiem” Opery Krakowskiej, oparty na „Requiem” d-moll Mozarta, jednym z najbardziej przejmujących utworów sakralnych. To opowieść, która zaczyna się w porządku sacrum, a kończy tam, gdzie zostaje tylko człowiek i to, przed czym nie da się uciec.

22 listopada 2025 roku scena Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie stała się przestrzenią trzech odrębnych opowieści: jednej pulsującej energią i radością, drugiej pełnej intymności i głębokich emocji, oraz trzeciej – zorganizowanej wokół czystej, formalnej struktury. Kontrasty między tymi światami pozwalały widzowi doświadczyć niezwykłej rozpiętości sposobów, w jakie można opowiadać ruchem.

Dnia 12 października 2025 r. w ramach festiwalu Ciało/Umysł 2025 zaprezentowany został spektakl-performance Edyty Kozak „Autoportret choreograficzny”. Na scenie pojawiła się nie tyle dojrzała artystycznie performerka, ile postać zatrzymana w stanie przejściowym – jakby coś w niej dobiegło końca, choć jeszcze nie wiadomo, ku czemu to prowadzi. Ciało było obecne, lecz brakowało mu wyraźnego impulsu, kierunku i wewnętrznej iskry – jakby balansowało między potrzebą wyrażenia czegoś a poczuciem bezsensu. Nie była to cisza wynikająca z pełnej kontroli i świadomości, lecz raczej z procesu wewnętrznego dojrzewania, w którym nowa forma dopiero się może wyłonić. A być może był to nawet silniejszy moment zatrzymania – pełen pustki jeszcze nieoswojonej, może wciąż bolesnej. Widzowie mogli odnieść wrażenie, że spektakl mówi więcej, niż artystka zamierzała. Czy mieliśmy do czynienia ze świadomym rozmontowaniem formy – czy raczej przypadkowym odsłonięciem jej rozpadu?

Spektakl Jérôme’a Bela, opatrzony bezpretensjonalnym tytułem „Jérôme Bel”, to cyfrowo utrwalona artystyczna opowieść o jego długim procesie dojrzewania – zarówno jako człowieka, jak i artysty. Każdy etap tej drogi Bel komentuje osobiście, tworząc dzieło czytelne dla odbiorcy, a zarazem niezwykle oryginalne. Tym intymnym doświadczeniem podzielił się z warszawską publicznością podczas tegorocznego Festiwalu Ciało/Umysł. Opowieść o swoim „tańcu życia” powierzył Wojtkowi Ziemilskiemu, który – jako interpretator i medium – odczytał ją przez pryzmat własnej wrażliwości i doświadczenia artystycznego.

30 czerwca 2025 roku, na zaproszenie Międzynarodowego Festiwalu Tańca Współczesnego Zawirowania, odbył się poruszający spektakl duetu tancerzy z Hiszpanii. W prostocie i uważności – poruszali się bez słów. Naturalny ruch, utkany z ciszy, półmroku i światła, prowadził przez temat natury i domu, przynależności i bycia „tu i teraz”. To był zachwyt nad złożonością ludzkiej egzystencji i głębią cielesnego bycia w świecie. Bezpretensjonalne, głębokie i prawdziwe doświadczenie.

Wieczór 26 czerwca 2025 roku na Międzynarodowym Festiwalu Tańca Współczesnego Zawirowania upłynął pod znakiem trzech prezentacji scenicznych. Publiczność miała okazję zobaczyć dwa spektakle włoskiej grupy Compagnia Bellanda – „Simposio” i „La Dolce Vita” (w choreografii Giovanniego Leonarduzziego i Lii Claudii Latini) oraz „Ja – Teresa” w choreografii Stefano Silvino. Układy włoskiej grupy wyróżniały się dynamiczną fizycznością, ale prostotą przekazu, natomiast propozycja Silvino – bardziej introwertyczna i trudniejsza emocjonalnie – budowała napięcie wokół kruchej ludzkiej tożsamości, uzależnionej od aprobaty zewnętrznego świata. Zestawienie tych estetyk stworzyło ciekawy wieczór – pełen kontrastów, ale też dopełniających się sposobów opowiadania ruchem o życiu.

Czy można śnić obraz, który jest tylko iluzją? A co, jeśli nagle zacznie się poruszać? „Late Lovers of Moon Snow” Teatru Rozbark z Bytomia to taneczna opowieść inspirowana twórczością René Magritte’a – pełna fizycznej, mocnej ekspresji oraz tajemniczych, dziwnych skojarzeń, które przenoszą widza w świat nielogiczności i ludzkich zawiłości. Spektakl balansuje między oryginalnością a nierównością – obok intrygujących, głębokich metaforycznych epizodów pojawiają się fragmenty słabsze, mniej dopracowane. Pokaz jest częścią Międzynarodowego Festiwalu Tańca Współczesnego Zawirowania.

Pełen symboliki i metafory „Prometeusz” to balet w dwóch aktach, zrealizowany w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie w choreografii Krzysztofa Pastora. Twórca przedstawienia w autorski sposób interpretuje grecki mit, koncentrując się na symbolice ognia. Fascynacja metafizyką tego żywiołu sprawia, że w spektaklu taniec zamienia się w rytuał – światło rozjaśnia w nim drogę człowieka ku wolności i postępowi, choć nie bez bólu i nie bez ceny.

„Kreacje” to cykl warsztatów choreograficznych w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie, w których tancerze baletowi samodzielnie tworzą i prezentują własne choreografie, biorąc odpowiedzialność także za całą oprawę artystyczną i organizację swoich spektakli. To przestrzeń twórczych poszukiwań i rozwijania indywidualnego języka ruchu. Z roku na rok coraz wyraźniej krystalizuje się artystyczna dojrzałość uczestników – ich choreografie stają się bardziej świadome, spójne i odważne. Trzy wyjątkowe tegoroczne dzieła – Kristófa Szabó, Antonio Lanzo i Gianniego Melfi – są tego najlepszym dowodem: świadczą o ugruntowanej dojrzałości artystycznej ich twórców i wyrazistym, autorskim języku tanecznym. To choreografie, które mogą z powodzeniem funkcjonować jako samodzielne spektakle sceniczne.