Recenzje sztuk teatralnych

Szekspirowski „Hamlet” zostaje potraktowany przez Teatr Powszechny w Warszawie nie jako święty tekst, lecz jako materiał do dekonstrukcji. Inscenizacja od początku odrzuca muzealne odtworzenie dramatu, wybierając jego przepisanie – z przesunięciem akcentów, ironią i konsekwentnym podważaniem tego, co u Szekspira uchodzi za nienaruszalne.

Podczas 46. Warszawskich Spotkań Teatralnych Teatr Dramatyczny w Wałbrzychu zaprezentował „Immanuela Kanta” Thomasa Bernharda – groteskową sztukę, która umieszcza słynnego filozofa w całkowicie irracjonalnej sytuacji. Spektakl Agnieszki Olsten od początku buduje rzeczywistość podporządkowaną logice absurdu, gdzie wielkie idee nieustannie ścierają się z codziennością i ludzkimi słabościami.

Twórcy Teatru Współczesnego w Szczecinie mierzą się z dorobkiem Henryka Ibsena, norweskiego dramatopisarza, bez nabożnego dystansu. Interesuje ich zarówno jego głębia i emocjonalna intensywność, jak i niejednoznaczność oraz ciężar, jaki niosą jego dramaty. Nie tylko z nim polemizują – oswajają go także za pomocą humoru i groteski. Efektem jest przedstawienie przenikliwe, poruszające oraz pełne scenicznej energii.

„Mężczyźni objaśniają mi świat” Teatru Narodowego nie zatrzymuje się na tytułowym „objaśnianiu świata”, ale przesuwa uwagę w stronę języka – tego, jak w współczesnych sporach łatwo zastępujemy słuchanie mówieniem. Twórcy pokazują, że coraz częściej posługujemy się gotowymi językami, społecznymi kliszami i pojęciami, które tracą kontakt z realnym doświadczeniem. Ta próba spojrzenia na współczesne idee emancypacyjne z tej perspektywy jest trafna i odważna. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy spektakl, próbując krytykować uproszczenia, sam chwilami wpada w podobne schematy.

Dom, do którego się wraca – i który w międzyczasie zmienił właściciela. Bo ktoś zdążył wykupić udziały, przejąć kontrolę, utrudnić życie tym, którzy jeszcze w nim mieszkają. Spektakl „Protest kielecki. Do kogo należą Kielce?” Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, prezentowany na XXXII Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi, dotyka problemu własności przedwojennych nieruchomości – historii w Polsce niedomkniętej i pełnej napięć. Sztuka nie daje prostych odpowiedzi, ale pokazuje, jak długo to pytanie pozostaje otwarte.

W „Trąbce do słuchania” Wrocławskiego Teatru Współczesnego starość nie jest ani cicha, ani przewidywalna. Jest pełna koloru, absurdu i nieposkromionej wyobraźni. Teatr przywraca jej to, co często odbiera społeczeństwo – podmiotowość, energię i prawo do bycia nieoczywistym. Pokazany w ramach Festiwalu Nowe Epifanie w Warszawie spektakl, inspirowany powieścią o tym samym tytule Leonory Carrington, opowiada o starości w sposób rzadki i odważny – jako o przestrzeni wolności, wyobraźni i nieoczywistej siły. Twórcy sięgają po książkę Carrington, przekładając jej oniryczny, przewrotny język na scenę w bardzo barwny i zaskakujący sposób.

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza – opowieść o wojnach z Zakonem Krzyżackim, Zbyszku z Bogdańca i jego miłości do Danusi – należą do najbardziej znanych polskich powieści historycznych. W 1960 roku historia ta trafiła na ekran w monumentalnej ekranizacji w reżyserii Aleksandra Forda, słynącej z inscenizacyjnego rozmachu, ale budzącej także kontrowersje przez swój silnie patriotyczny, momentami nacjonalistyczny ton. Spektakl Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie przedstawia tę historię w karykaturalny i bardzo oryginalny sposób. Pokaz odbył się w ramach warszawskiego 17. Festiwalu Nowe Epifanie.

W Teatrze Narodowym w Warszawie wystawiany jest spektakl „Niewyczerpany żart” mierzący się z tematami uzależnienia, ucieczki i egzystencjalnej pustki. Wymaga czasu, uważności i gotowości na trudne doświadczenia, lecz w pełni wynagradza wysiłek widza. Rzadko zdarza się przedstawienie, po którym wychodzi się z poczuciem, że ktoś naprawdę dotknął czegoś istotnego – bez uproszczeń i bez ucieczki w tani efekt. To przeżycie nie jest jednak komfortowe dla widza. „Niewyczerpany żart” w tej realizacji nie przynosi ukojenia ani łatwej ulgi, lecz pozostawia poczucie, że pod warstwą chaosu, uzależnień i ironii kryje się autentyczne wołanie o prawdziwą bliskość ze sobą i z drugim człowiekiem.

Pablo Remón to hiszpański scenarzysta, dramaturg, reżyser filmowy i teatralny. „Zaćmienie w dwóch aktach” to zabawna sztuka tego autora w realizacji Teatru Narodowego – według pomysłu i reżyserii Grzegorza Małeckiego oraz w pełnej energii grze aktorów Teatru Narodowego. Sztuka oferuje nowe jakości w relacji aktor-widz, takie jak szczerość i lekkość – mimo poruszania poważnych życiowych tematów. Jest prostolinijna, swobodna i pozbawiona patosu. Ta bezpretensjonalność wyczuwalna jest w samym przekazie, w znakomitej, zaangażowanej i błyskotliwej grze aktorskiej oraz w minimalistycznej scenografii.