Recenzje sztuk teatralnych

W „Trąbce do słuchania” Wrocławskiego Teatru Współczesnego starość nie jest ani cicha, ani przewidywalna. Jest pełna koloru, absurdu i nieposkromionej wyobraźni. Teatr przywraca jej to, co często odbiera społeczeństwo – podmiotowość, energię i prawo do bycia nieoczywistym. Pokazany w ramach Festiwalu Nowe Epifanie w Warszawie spektakl, inspirowany powieścią o tym samym tytule Leonory Carrington, opowiada o starości w sposób rzadki i odważny – jako o przestrzeni wolności, wyobraźni i nieoczywistej siły. Twórcy sięgają po książkę Carrington, przekładając jej oniryczny, przewrotny język na scenę w bardzo barwny i zaskakujący sposób.

„Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza – opowieść o wojnach z Zakonem Krzyżackim, Zbyszku z Bogdańca i jego miłości do Danusi – należą do najbardziej znanych polskich powieści historycznych. W 1960 roku historia ta trafiła na ekran w monumentalnej ekranizacji w reżyserii Aleksandra Forda, słynącej z inscenizacyjnego rozmachu, ale budzącej także kontrowersje przez swój silnie patriotyczny, momentami nacjonalistyczny ton. Spektakl Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie przedstawia tę historię w karykaturalny i bardzo oryginalny sposób. Pokaz odbył się w ramach warszawskiego 17. Festiwalu Nowe Epifanie.

Spektakl „Magiczna rana” Teatru Studio, oparty na tekście Doroty Masłowskiej, ukazuje życie wybranych grup społecznych Warszawy. Ujęty w formę intensywnego teatru psychologicznego, staje się gorzką opowieścią o współczesnej Polsce, oglądaną przez pryzmat stołecznej codzienności. Mimo że w spektaklu nie brakuje absurdu i dużej dawki humoru, dominuje jednak ton przytłoczenia i goryczy. To zestawienie intrygujące, jednak miejscami nadmierne zanurzenie w mrocznej atmosferze osłabia czytelność przesłania autorki tekstu. W rezultacie zaciera się pytanie o odpowiedzialność za polski stan bezradności – ciężar winy zostaje przesunięty na miasto i zewnętrzne okoliczności, które zaczynają funkcjonować jak niewidzialny, bezosobowy sprawca.

W Teatrze Narodowym w Warszawie wystawiany jest spektakl „Niewyczerpany żart” mierzący się z tematami uzależnienia, ucieczki i egzystencjalnej pustki. Wymaga czasu, uważności i gotowości na trudne doświadczenia, lecz w pełni wynagradza wysiłek widza. Rzadko zdarza się przedstawienie, po którym wychodzi się z poczuciem, że ktoś naprawdę dotknął czegoś istotnego – bez uproszczeń i bez ucieczki w tani efekt. To przeżycie nie jest jednak komfortowe dla widza. „Niewyczerpany żart” w tej realizacji nie przynosi ukojenia ani łatwej ulgi, lecz pozostawia poczucie, że pod warstwą chaosu, uzależnień i ironii kryje się autentyczne wołanie o prawdziwą bliskość ze sobą i z drugim człowiekiem.

Dorota Masłowska znów zagląda Polakom w duszę – z ironią, błyskotliwością i niebywałą trafnością. W inscenizacji Teatru Współczesnego w Warszawie spektakl „Między nami dobrze jest” ożywa słowami autorki, które nadal śmieszą, uwierają i zmuszają do myślenia. To opowieść o współczesnej Polsce – tej, która wciąż nie potrafi uwolnić się od własnych mitów i przyzwyczajeń.

W „Szaleństwie nocy letniej” Teatru Współczesnego w Warszawie humor i absurd stają się zabawnie przekorną opowieścią o codziennych niepokojach człowieka. Spektakl balansuje między absurdem a autentycznością, swobodą formy a głębią obserwacji. To, co z początku jawi się jako lekka gra, okazuje się trafnym komentarzem do współczesności. A muzyka na żywo nadaje całości dodatkowej intensywności.

Czy można śnić obraz, który jest tylko iluzją? A co, jeśli nagle zacznie się poruszać? „Late Lovers of Moon Snow” Teatru Rozbark z Bytomia to taneczna opowieść inspirowana twórczością René Magritte’a – pełna fizycznej, mocnej ekspresji oraz tajemniczych, dziwnych skojarzeń, które przenoszą widza w świat nielogiczności i ludzkich zawiłości. Spektakl balansuje między oryginalnością a nierównością – obok intrygujących, głębokich metaforycznych epizodów pojawiają się fragmenty słabsze, mniej dopracowane. Pokaz jest częścią Międzynarodowego Festiwalu Tańca Współczesnego Zawirowania.

Pablo Remón to hiszpański scenarzysta, dramaturg, reżyser filmowy i teatralny. „Zaćmienie w dwóch aktach” to zabawna sztuka tego autora w realizacji Teatru Narodowego – według pomysłu i reżyserii Grzegorza Małeckiego oraz w pełnej energii grze aktorów Teatru Narodowego. Sztuka oferuje nowe jakości w relacji aktor-widz, takie jak szczerość i lekkość – mimo poruszania poważnych życiowych tematów. Jest prostolinijna, swobodna i pozbawiona patosu. Ta bezpretensjonalność wyczuwalna jest w samym przekazie, w znakomitej, zaangażowanej i błyskotliwej grze aktorskiej oraz w minimalistycznej scenografii.

Teatr Powszechny w Łodzi, w ramach Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych, zaprosił widzów do szalonej zabawy, prezentując spektakl „Latający Potwór Spaghetti” Teatru Łaźnia Nowa z Krakowa. Przedstawienie opowiada historię Bobby'ego Hendersona, twórcy pastafarianizmu – satyrycznej religii wyznającej wiarę w Latającego Potwora Spaghetti. Pastafarianizm powstał jako forma protestu przeciwko tradycyjnym Kościołom i ich dogmatom, mając na celu uświadomienie ludziom ich uwikłania w religijne schematy. Główny bohater, ku własnemu zaskoczeniu (bo jest niewierzący), trafia do Piekła. I tu zaczyna się prawdziwa zabawa…

Twórczość Doroty Masłowskiej stanowi pewnego rodzaju barometr zmian zachodzących w polskim społeczeństwie, będąc swoistym odzwierciedleniem naszego dojrzewania. W swojej najnowszej powieści „Magiczna rana” autorka ukazuje zjawiska, które są nowością w społeczeństwie (wiadomo, świat idzie do przodu, wymuszając swoje zmiany), jednocześnie przypominając, że niektóre kwestie nadal pozostają aktualne. Masłowska z charakterystycznym dla siebie absurdalnym humorem i precyzyjną satyrą, demaskuje nonsens wszelkich dziwnych zjawisk. A Spektakl Teatru Słowackiego w Krakowie, oparty na twórczości tej wielkiej autorki, doskonale oddaje brutalną szczerość i błyskotliwe obnażanie społecznych iluzji – zarówno w samym pomyśle, w warstwie scenograficznej, jak i w interpretacji aktorskiej.