Recenzje sztuk teatralnych

Adaptacja powieści „Prowadź swój pług przez kości umarłych” Olgi Tokarczuk w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi staje się punktem wyjścia do refleksji o przemocy wpisanej w codzienność. To ostra diagnoza społecznych mechanizmów: władzy, patriarchatu i ludzkiej obojętności. Teatr im. Jaracza nie opowiada historii dla uspokojenia sumienia – przeciwnie, konsekwentnie je niepokoi. Sztuka nie oskarża bezpośrednio, ale bezlitośnie odsłania niewygodną prawdę.

Co by się stało, gdyby miłość była silniejsza niż śmierć? A może jest? Spektakl Teatru Narodowego „Piekło – Niebo” opowiada o matczynej miłości, odpowiedzialności i sile więzi, która nie zanika nawet po śmierci. Historia matki próbującej powrócić po swej śmierci do syna wciąga widza dzięki muzyce, świetlnym efektom budującym nastrój, humorowi i sugestywnej grze aktorskiej.

Spektakl „Magiczna rana” Teatru Studio, oparty na tekście Doroty Masłowskiej, ukazuje życie wybranych grup społecznych Warszawy. Ujęty w formę intensywnego teatru psychologicznego, staje się gorzką opowieścią o współczesnej Polsce, oglądaną przez pryzmat stołecznej codzienności. Mimo że w spektaklu nie brakuje absurdu i dużej dawki humoru, dominuje jednak ton przytłoczenia i goryczy. To zestawienie intrygujące, jednak miejscami nadmierne zanurzenie w mrocznej atmosferze osłabia czytelność przesłania autorki tekstu. W rezultacie zaciera się pytanie o odpowiedzialność za polski stan bezradności – ciężar winy zostaje przesunięty na miasto i zewnętrzne okoliczności, które zaczynają funkcjonować jak niewidzialny, bezosobowy sprawca.

W Teatrze Narodowym w Warszawie wystawiany jest spektakl „Niewyczerpany żart” mierzący się z tematami uzależnienia, ucieczki i egzystencjalnej pustki. Wymaga czasu, uważności i gotowości na trudne doświadczenia, lecz w pełni wynagradza wysiłek widza. Rzadko zdarza się przedstawienie, po którym wychodzi się z poczuciem, że ktoś naprawdę dotknął czegoś istotnego – bez uproszczeń i bez ucieczki w tani efekt. To przeżycie nie jest jednak komfortowe dla widza. „Niewyczerpany żart” w tej realizacji nie przynosi ukojenia ani łatwej ulgi, lecz pozostawia poczucie, że pod warstwą chaosu, uzależnień i ironii kryje się autentyczne wołanie o prawdziwą bliskość ze sobą i z drugim człowiekiem.

22 listopada 2025 roku scena Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie stała się przestrzenią trzech odrębnych opowieści: jednej pulsującej energią i radością, drugiej pełnej intymności i głębokich emocji, oraz trzeciej – zorganizowanej wokół czystej, formalnej struktury. Kontrasty między tymi światami pozwalały widzowi doświadczyć niezwykłej rozpiętości sposobów, w jakie można opowiadać ruchem.

Luk Perceval, reżyserując „SEKS, HAJS i GŁÓD…” w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie, schodzi do samego dna duszy człowieka, nie boi się popatrzeć na najciemniejszy zakątek istoty ludzkiej. Szuka i docieka, próbując zrozumieć, co kieruje człowiekiem, jego losem i dlaczego tak często odtwarzamy scenariusze odziedziczone po przodkach. Dlaczego powielamy – czasami symbolicznie, a czasami bardzo dosłownie – historie, które przyszły do nas wraz z rodową pamięcią? Gdzie ukrywa się ten wzór, który potrafi tak głęboko w nas wrosnąć i nie pozwala się od siebie uwolnić?

W Teatrze Powszechnym w Warszawie powstała sztuka, który sięga do literackiego dorobku jednej z najwybitniejszych polskich dziennikarek i reporterek XX i XXI wieku – Hanny Krall. Inspirowana jej reportażami o czasach II wojny światowej inscenizacja przenosi na scenę historie prawdziwych ludzi, łącząc dokumentalny zapis z emocjami i teatralnym językiem.

Dnia 12 października 2025 r. w ramach festiwalu Ciało/Umysł 2025 zaprezentowany został spektakl-performance Edyty Kozak „Autoportret choreograficzny”. Na scenie pojawiła się nie tyle dojrzała artystycznie performerka, ile postać zatrzymana w stanie przejściowym – jakby coś w niej dobiegło końca, choć jeszcze nie wiadomo, ku czemu to prowadzi. Ciało było obecne, lecz brakowało mu wyraźnego impulsu, kierunku i wewnętrznej iskry – jakby balansowało między potrzebą wyrażenia czegoś a poczuciem bezsensu. Nie była to cisza wynikająca z pełnej kontroli i świadomości, lecz raczej z procesu wewnętrznego dojrzewania, w którym nowa forma dopiero się może wyłonić. A być może był to nawet silniejszy moment zatrzymania – pełen pustki jeszcze nieoswojonej, może wciąż bolesnej. Widzowie mogli odnieść wrażenie, że spektakl mówi więcej, niż artystka zamierzała. Czy mieliśmy do czynienia ze świadomym rozmontowaniem formy – czy raczej przypadkowym odsłonięciem jej rozpadu?

Spektakl Jérôme’a Bela, opatrzony bezpretensjonalnym tytułem „Jérôme Bel”, to cyfrowo utrwalona artystyczna opowieść o jego długim procesie dojrzewania – zarówno jako człowieka, jak i artysty. Każdy etap tej drogi Bel komentuje osobiście, tworząc dzieło czytelne dla odbiorcy, a zarazem niezwykle oryginalne. Tym intymnym doświadczeniem podzielił się z warszawską publicznością podczas tegorocznego Festiwalu Ciało/Umysł. Opowieść o swoim „tańcu życia” powierzył Wojtkowi Ziemilskiemu, który – jako interpretator i medium – odczytał ją przez pryzmat własnej wrażliwości i doświadczenia artystycznego.

Dorota Masłowska znów zagląda Polakom w duszę – z ironią, błyskotliwością i niebywałą trafnością. W inscenizacji Teatru Współczesnego w Warszawie spektakl „Między nami dobrze jest” ożywa słowami autorki, które nadal śmieszą, uwierają i zmuszają do myślenia. To opowieść o współczesnej Polsce – tej, która wciąż nie potrafi uwolnić się od własnych mitów i przyzwyczajeń.